દેશની સૌથી મૂલ્યવાન અને અગ્રણી કંપની રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના (Reliance Industries) ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર મુકેશ અંબાણીએ કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ અને નેતૃત્વનું એક અનોખું ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે. કંપનીના તાજેતરમાં બહાર પાડવામાં આવેલા વાર્ષિક અહેવાલ (Annual Report) મુજબ, મુકેશ અંબાણીએ સતત છઠ્ઠા વર્ષે કંપની તરફથી કોઈ પણ પ્રકારનો પગાર મેળવ્યો નથી. અહેવાલમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે નાણાકીય વર્ષ 2020-21 થી શરૂ કરીને તાજેતરમાં પૂર્ણ થયેલા નાણાકીય વર્ષ 2025-26 સુધી અંબાણીએ રિલાયન્સ કંપનીમાંથી પગાર, ભથ્થાં, તબીબી કે અન્ય સુવિધાઓ, નિવૃત્તિના લાભો, કમિશન અથવા સ્ટોક ઓપ્શન્સ (Stock Options) માંથી એક પણ રૂપિયો લીધો નથી. બ્લૂમબર્ગ બિલિયોનર્સ ઇન્ડેક્સ (Bloomberg Billionaires Index) ના તાજા આંકડા અનુસાર, મુકેશ અંબાણી 88.8 અબજ ડોલરની કુલ સંપત્તિ (Net Worth) સાથે ભારત અને એશિયાના બીજા સૌથી મોટા અમીર વ્યક્તિ છે, જોકે આ વર્ષે તેમની નેટવર્થમાં 18.9 અબજ ડોલરનો ઘટાડો નોંધાયો છે.

કોવિડ સંકટ દરમિયાન લીધો હતો ઐતિહાસિક નિર્ણય

મુકેશ અંબાણીએ જૂન 2020 માં જ્યારે સમગ્ર વિશ્વ અને ભારત કોરોના મહામારીના ભયાનક સંકટમાંથી પસાર થઈ રહ્યું હતું, ત્યારે દેશની સામાજિક અને આર્થિક સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સ્વેચ્છાએ પોતાનો તમામ પગાર અને વળતર છોડી દેવાનો મોટો નિર્ણય કર્યો હતો. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, ચેરમેનનો આ નિર્ણય સંપૂર્ણપણે સ્વૈચ્છિક હતો. મહામારીના દિવસો વીતી ગયા બાદ અને બિઝનેસ ફરી પાટા પર આવી ગયો હોવા છતાં, તેમણે પોતાના આ આદર્શ નિર્ણયને સતત જાળવી રાખ્યો છે. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે વિતેલા નાણાકીય વર્ષમાં કોર્પોરેટ ઇતિહાસનો સૌથી મોટો નફો કર્યો છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં કંપનીનો કન્સોલિડેટેડ નેટ પ્રોફિટ (એકત્રિત શુદ્ધ નફો) રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચીને ₹95,754 કરોડ રહ્યો છે. આટલી મોટી કમાણી છતાં કંપનીના સર્વોચ્ચ વડાએ એક પણ રૂપિયો વેતન પેટે લીધો નથી.

રિલાયન્સનું માર્કેટ કેપ અને મુકેશ અંબાણીની સેલરીનું ગણિત

નાણાકીય વર્ષના અંતે રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝનું કુલ માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન (બજાર મૂલ્ય) ₹18,19,103 કરોડ એટલે કે અંદાજે 191.8 અબજ ડોલર પર પહોંચી ગયું છે. આટલી વિશાળકાય કંપની હોવા છતાં અંબાણી પોતાના નિર્ણય પર અડગ રહ્યા છે. જો આપણે કોરોના કાળ પહેલાની વાત કરીએ, તો પણ મુકેશ અંબાણી પોતાના પગાર બાબતે ખૂબ જ સંયમિત અભિગમ ધરાવતા હતા. નાણાકીય વર્ષ 2008-09 થી તેમણે પોતાનો વાર્ષિક પગાર ₹15 કરોડ પર મર્યાદિત કરી દીધો હતો. ત્યારબાદ કંપનીના બિઝનેસ, ટર્નઓવર અને નફામાં અનેક ગણો વધારો થયો હોવા છતાં, તેમણે સતત 12 વર્ષ સુધી પોતાના વાર્ષિક પગારની આ મર્યાદામાં કોઈ ફેરફાર કર્યો ન હતો અને ₹15 કરોડ જ પગાર લીધો હતો.

વૈશ્વિક કોર્પોરેટ જગતમાં ઘણીવાર કંપનીના ટોચના એક્ઝિક્યુટિવ્સ અને CEO ના કરોડો રૂપિયાના પગાર તથા બોનસને લઈને શેરધારકો (Shareholders) અને ગવર્નન્સ કમિટીઓ વચ્ચે સવાલો ઉઠતા રહ્યા છે. આવા સમયમાં મુકેશ અંબાણી દ્વારા સતત છ વર્ષ સુધી શૂન્ય પગાર (Zero Salary) લેવાના નિર્ણયને બિઝનેસ સેક્ટરમાં ખૂબ જ આદરપૂર્વક જોવામાં આવી રહ્યો છે. રિલાયન્સ કંપનીના મેનેજમેન્ટના જણાવ્યા મુજબ, કંપનીની રેમ્યુનરેશન પોલિસી (પારિશ્રમિક નીતિ) સંપૂર્ણપણે પર્ફોર્મન્સ આધારિત છે અને ઉદ્યોગના પ્રવર્તમાન નિયમોને સુસંગત છે. આ નીતિની નિયમિત સમીક્ષા હ્યુમન રિસોર્સ, નોમિનેશન એન્ડ રેમ્યુનરેશન કમિટી દ્વારા કરવામાં આવે છે.