રાત્રે વારંવાર ભૂખ લાગવી એ માત્ર એક સામાન્ય આદત નથી, પરંતુ તે 'નાઈટ ઈટિંગ સિન્ડ્રોમ' (Night Eating Syndrome) નામની બીમારીનો સંકેત હોઈ શકે છે. ડૉક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર, મોડી રાત સુધી જાગવાને કારણે શરીરમાં 'ઘ્રેલિન' નામના હોર્મોનનું સ્તર વધી જાય છે, જે વારંવાર ભૂખનો અનુભવ કરાવે છે. જો આ સમસ્યા લાંબા સમય સુધી ચાલે તો તે મેદસ્વીતા અને લિવરને લગતી ગંભીર બીમારીઓ તરફ દોરી જઈ શકે છે. યોગ્ય જીવનશૈલી અને ઊંઘની શિસ્ત દ્વારા આ સમસ્યા પર કાબૂ મેળવી શકાય છે.

રાત્રે ભૂખ લાગવાનો સીધો અર્થ એ છે કે તમારા શરીરને તે સમયે વધારાની ઉર્જાની જરૂરિયાત અનુભવાઈ રહી છે. જ્યારે શરીરને કેલરીની જરૂર હોય છે, ત્યારે મગજ ભૂખના સંકેતો મોકલે છે. સામાન્ય રીતે જે લોકો મોડી રાત સુધી જાગતા રહેવાની આદત ધરાવે છે, તેમનામાં આ સમસ્યા વધુ જોવા મળે છે. લાંબા સમય સુધી જાગવાથી શરીરની કુદરતી ઘડિયાળ ખોરવાય છે અને મગજને લાગે છે કે તેને કાર્યરત રહેવા માટે વધુ ખોરાકની જરૂર છે.

તબીબી વિજ્ઞાનની ભાષામાં આ સ્થિતિને 'નાઈટ ઈટિંગ સિન્ડ્રોમ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ સિન્ડ્રોમથી પીડાતી વ્યક્તિ રાત્રે વારંવાર ઊંઘમાંથી જાગી જાય છે અને કંઈક ખાધા વગર તેને ફરીથી ઊંઘ આવતી નથી. ડૉ. દીપક સમજાવે છે કે અઠવાડિયામાં એક-બે વાર આવું થાય તો તે સામાન્ય છે, પરંતુ જો દરરોજ મધ્યરાત્રિએ ઉઠીને ખાવાની જરૂર પડે, તો તે ચોક્કસપણે એક મેડિકલ કન્ડિશન છે. આ આદત ધીમે ધીમે શરીરના ચયાપચય (Metabolism) ને બગાડે છે.

મોડી રાત સુધી જાગવા અને ભૂખ વચ્ચેનો સંબંધ ખૂબ જ ઊંડો છે. ડૉ. દીપક જણાવે છે કે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિની ઊંઘ પૂરી નથી થતી, ત્યારે શરીરમાં 'ઘ્રેલિન' (Ghrelin) નામનો હોર્મોન યોગ્ય રીતે કામ કરતો નથી. ઊંઘના અભાવે આ હોર્મોનનું પ્રમાણ વધી જાય છે, જેને 'હંગર હોર્મોન' પણ કહેવામાં આવે છે. આ હોર્મોન વધવાને કારણે વ્યક્તિને વારંવાર ખાવાની ઈચ્છા થાય છે. જો આ પેટર્ન કાયમી બની જાય તો તે માત્ર મેદસ્વીતા જ નહીં, પરંતુ ભવિષ્યમાં લિવર સંબંધિત ગંભીર બીમારીઓનું કારણ પણ બની શકે છે.

આ ગંભીર સમસ્યાને નિયંત્રિત કરવા માટે નિષ્ણાતો કેટલીક જીવનશૈલીમાં ફેરફાર સૂચવે છે. સૌથી મહત્વનું છે કે માનસિક તણાવ ઓછો કરવો, કારણ કે સ્ટ્રેસ પણ રાત્રિની ભૂખને ઉત્તેજિત કરે છે. દિવસ દરમિયાન ૩ થી ૪ વખત પૌષ્ટિક ભોજન લેવું જોઈએ જેથી રાત્રે શરીરને ઉર્જાની અછત ન વર્તાય. રાત્રિનું ભોજન હંમેશા હલકું રાખવું અને શક્ય હોય તો વહેલા સૂવાની આદત પાડવી જોઈએ. જો આ તમામ પ્રયાસો પછી પણ પરિસ્થિતિમાં સુધારો ન જણાય, તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી અનિવાર્ય છે.