ચૂંટણી પંચે દેશના 12 રાજ્યોમાં સ્પેશિયલ ઇન્વેન્ટરી રિવિઝન (SIR) દરમિયાન ૫ કરોડ અયોગ્ય મતદારોના નામ યાદીમાંથી હટાવ્યા છે. આ પ્રક્રિયામાં મૃતક વ્યક્તિઓ, ડુપ્લિકેટ એન્ટ્રીઓ અને લાંબા સમયથી સ્થળાંતર કરી ગયેલા લોકોના નામ દૂર કરવામાં આવ્યા છે. સાથે જ 2 કરોડ નવા મતદારોના નામ ઉમેરવામાં આવ્યા છે, જેમાં ઉત્તર પ્રદેશ સૌથી મોખરે છે. ગુજરાતમાં પણ 12 લાખથી વધુ નવા મતદારો નોંધાયા છે.

ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા આ વિશેષ અભિયાનનો મુખ્ય હેતુ મતદાર યાદીને સંપૂર્ણપણે શુદ્ધ અને અપડેટ કરવાનો હતો. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું હતું કે ઘણા કિસ્સાઓમાં એક જ વ્યક્તિના નામ બે અલગ-અલગ વિસ્તારોની યાદીમાં નોંધાયેલા હતા. આ ઉપરાંત, હજારો એવા લોકો હતા જેમના મૃત્યુને વર્ષો વીતી ગયા હોવા છતાં તેમના નામ યાદીમાં ચાલુ હતા, જેનો દુરુપયોગ થવાની પૂરેપૂરી આશંકા રહેતી હતી. આ ગંભીર ત્રુટિઓને સુધારવા માટે પંચે ટેકનોલોજી અને જમીની સ્તરની તપાસનો સમન્વય સાધ્યો હતો.

આ પ્રક્રિયાને સફળ બનાવવા માટે બૂથ લેવલ ઓફિસર્સ (BLOs) દ્વારા ઘરે-ઘરે જઈને ફિઝિકલ વેરિફિકેશન કરવામાં આવ્યું હતું. વેરિફિકેશન દરમિયાન ડિજિટલ ડેટા અને આધાર કાર્ડ સાથે જોડાયેલા રેકોર્ડ્સનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, જેથી ડુપ્લિકેટ એન્ટ્રીઓને સરળતાથી પકડી શકાય. ચૂંટણી પંચના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, શુદ્ધ મતદાર યાદી એ જ નિષ્પક્ષ ચૂંટણીનો પાયો છે. આ પ્રકારની કાર્યવાહીથી ચૂંટણી દરમિયાન થતી ગેરરીતિઓ અને નકલી મતદાન પર મોટો અંકુશ આવશે.

માત્ર નામો હટાવવાનું જ નહીં, પરંતુ નવા મતદારોને જોડવાનું કાર્ય પણ પંચે યુદ્ધના ધોરણે કર્યું છે. આ અભિયાન દરમિયાન દેશભરમાં અંદાજે ૨ કરોડ નવા લાયક મતદારોના નામ ઉમેરવામાં આવ્યા છે. આંકડાકીય રીતે જોઈએ તો સૌથી વધુ નવા મતદારો ઉત્તર પ્રદેશમાં નોંધાયા છે, જ્યાં આશરે ૯૨.૪ લાખ લોકોનો યાદીમાં સમાવેશ થયો છે. ઉત્તર પ્રદેશ બાદ તમિલનાડુમાં ૩૫ લાખ, કેરળમાં ૨૦.૪ લાખ અને રાજસ્થાનમાં ૧૫.૪ લાખ નવા નામ ઉમેરવામાં આવ્યા છે.

મધ્ય પ્રદેશમાં ૧૨.૯ લાખ અને ગુજરાતમાં ૧૨ લાખથી વધુ નવા યુવા મતદારોએ પોતાનું રજિસ્ટ્રેશન કરાવ્યું છે. ગુજરાતમાં પણ તંત્ર દ્વારા જનજાગૃતિ અભિયાનો ચલાવીને મહત્તમ યુવાનોને મતદાર તરીકે નોંધણી કરાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ નવા ફેરફારો બાદ હવે દરેક રાજ્યમાં મતદારોનો ચોક્કસ ડેટા તૈયાર થયો છે. ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ પ્રક્રિયા સતત ચાલતી રહેશે જેથી કોઈપણ તબક્કે મતદાર યાદીમાં ક્ષતિ રહી ન જાય. આ ઐતિહાસિક પગલાથી ભારતીય ચૂંટણી પ્રક્રિયાની વિશ્વસનીયતામાં મોટો વધારો થશે.