સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) ના બીજા તબક્કામાં મતદાર યાદીમાં મોટા ફેરફારો જોવા મળ્યા છે. નવ રાજ્યો અને 3 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી આશરે 65 મિલિયન મતદારોના નામ દૂર કરવામાં આવ્યા છે. SIR શરૂ થાય તે પહેલાં, આ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કુલ મતદારોની સંખ્યા 509 મિલિયન હતી, જે હવે ઘટીને 444 મિલિયન થઈ ગઈ છે. ચૂંટણી પંચના જણાવ્યા અનુસાર, સ્વચ્છ અને સચોટ યાદી સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હતો. ડ્રાફ્ટ યાદી બહાર પાડ્યા પછી, મતદારોને દાવા અને વાંધા દાખલ કરવાની તક મળશે જેથી કોઈપણ ભૂલો સુધારી શકાય.

મતદાર યાદીમાંથી આટલા બધા નામો કેમ દૂર કરવામાં આવી રહ્યા છે?

ચૂંટણી પંચના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે ડ્રાફ્ટ યાદીમાંથી દૂર કરાયેલા લોકોના નામ ASD શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યા છે. ASD નો અર્થ ગેરહાજર, સ્થાનાંતરિત, મૃત અથવા ડુપ્લિકેટ મતદારો છે. કમિશનના જણાવ્યા મુજબ, મોટી સંખ્યામાં એવા નામો મળી આવ્યા હતા જેઓ લાંબા સમયથી મતદાન કરતા નહોતા અથવા એક કરતાં વધુ જગ્યાએ નોંધાયેલા હતા. અધિકારીઓએ એમ પણ જણાવ્યું હતું કે SIR ઝુંબેશ દરમિયાન, શહેરી વિસ્તારોમાં ફોર્મ સબમિટ કરવાનો દર ગ્રામીણ વિસ્તારો કરતાં ઓછો હતો. આ જ કારણ છે કે શહેરોમાં નામો કાઢી નાખવામાં આવ્યા હતા તે સંખ્યા વધુ હતી. કમિશન જણાવે છે કે મતદાર યાદી વિશ્વસનીય છે તેની ખાતરી કરવા માટે આ પ્રક્રિયા જરૂરી છે.

SIR કવાયત પછી, ઉત્તર પ્રદેશ માટે ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી મંગળવારે બહાર પાડવામાં આવી હતી, જેમાં 2.89 કરોડ મતદારોના નામ દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. આ રાજ્યમાં કુલ મતદારોની સંખ્યા 12.55 કરોડ પર પહોંચી ગઈ છે. મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી નવદીપ રિણવાએ એક પત્રકાર પરિષદમાં જણાવ્યું હતું કે કાઢી નાખવામાં આવેલા નામો કુલ મતદારોના આશરે 18.70 ટકા છે. આમાં મૃત મતદારોના 46.23 લાખ નામ, કાયમી રીતે સ્થળાંતર કરાયેલા મતદારોના 2.17 કરોડ નામ અને ડુપ્લિકેટ નોંધણીના 25.46 લાખ નામોનો સમાવેશ થાય છે. કમિશને સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ પગલું સંપૂર્ણપણે નિયમો અનુસાર લેવામાં આવ્યું છે.

SIRનો બીજો તબક્કો 4 નવેમ્બરના રોજ આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ, લક્ષદ્વીપ, છત્તીસગઢ, ગોવા, ગુજરાત, કેરળ, મધ્યપ્રદેશ, પુડુચેરી, રાજસ્થાન, તમિલનાડુ, ઉત્તર પ્રદેશ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં શરૂ થયો હતો. આ પ્રક્રિયા આસામમાં અલગથી ચાલી રહી છે. કમિશને જણાવ્યું હતું કે અંતિમ SIR મતદાર યાદીનો ઉપયોગ કટ-ઓફ તારીખ તરીકે કરવામાં આવશે, જેમ કે અગાઉ બિહારમાં કરવામાં આવ્યું હતું. મોટાભાગના રાજ્યોમાં છેલ્લો વ્યાપક સુધારો 2002 અને 2004 ની વચ્ચે થયો હતો. કમિશન જણાવે છે કે SIRનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય વિદેશી ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સને તેમના જન્મ સ્થળની ચકાસણી કરીને મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવાનો છે. દેશની ચૂંટણી પ્રણાલીને મજબૂત બનાવવા માટે આ પગલું મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.