અમેરિકી યુદ્ધ જહાજોએ ઈરાની બંદરોને ઘેર્યા, 10 હજાર કમાન્ડોએ હોર્મુઝમાં ખેંચી 'રેડ લાઇન'
Paras Joshi
Author
અમેરિકાએ ઈરાનના બંદરોની સંપૂર્ણ નાકેબંધી કરવા માટે 10,000થી વધુ સૈનિકો અને ડઝનબંધ યુદ્ધ જહાજો તૈનાત કર્યા છે. આ મિશન હેઠળ માત્ર ઈરાનના બંદરો (જેમ કે બંદર અબ્બાસ અને ચાબહાર) પર આવતા-જતા જહાજોને રોકવામાં આવી રહ્યા છે, જ્યારે અન્ય દેશો માટે હોર્મુઝનો માર્ગ ખુલ્લો રાખવામાં આવ્યો છે. આ દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યા છે કે પાકિસ્તાનમાં ઈરાન સાથે ફરીથી શાંતિ મંત્રણા થઈ શકે છે. અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) મુજબ, પ્રથમ ૨૪ કલાકમાં કોઈપણ જહાજ આ નાકેબંધી તોડી શક્યું નથી.
અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા સત્તાવાર ઇન્ફોગ્રાફિક મુજબ, સમુદ્રમાં એક 'લાલ રેખા' ખેંચવામાં આવી છે જે ઈરાનના સમગ્ર દરિયાકિનારાને આવરી લે છે. આ નાકેબંધીમાં એક ડઝનથી વધુ યુદ્ધ જહાજો સમુદ્રમાં અને ડઝનબંધ એરક્રાફ્ટ આકાશમાં ચોવીસ કલાક પહેરો ભરી રહ્યા છે. પ્રથમ ૨૪ કલાકના અહેવાલો મુજબ, ૬ માલવાહક જહાજોએ અમેરિકી સેનાના નિર્દેશોનું પાલન કરીને મધદરિયેથી પાછા વળી ઓમાનની ખાડીમાં સ્થિત ઈરાની બંદર પર પરત ફરવું પડ્યું હતું. અમેરિકાનું કહેવું છે કે આ મિશનમાં ૧૦૦થી વધુ ફાઈટર જેટ્સ અને સર્વેલન્સ એરક્રાફ્ટ સતત દેખરેખ રાખી રહ્યા છે જેથી કોઈ પણ જહાજ છૂપી રીતે ઈરાન પહોંચી ન શકે.
આ સૈન્ય કાર્યવાહી પાછળનો વ્યૂહાત્મક ઉદ્દેશ્ય અત્યંત સ્પષ્ટ છે. અમેરિકા હોર્મુઝની સ્ટ્રેટને સંપૂર્ણપણે બંધ નથી કરી રહ્યું, પરંતુ માત્ર ઈરાન સાથે સંબંધિત કાર્ગોને ટાર્ગેટ કરી રહ્યું છે. સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ, કુવૈત અને કતાર જેવા અન્ય દેશોના બંદરો પર જતા જહાજોને અમેરિકી સેના સુરક્ષિત માર્ગ આપી રહી છે. આનાથી વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર સીધી મોટી અસર નહીં પડે, પરંતુ ઈરાનનો તેલ નિકાસ અને આયાત લગભગ શૂન્ય થઈ જશે. અમેરિકાની આ 'સર્જિકલ ઈકોનોમિક બ્લોકેડ' થી ઈરાન પર આર્થિક દબાણ એટલું વધી જશે કે તેને સમજૂતી માટે મજબૂર થવું પડશે.
આ તણાવની વચ્ચે કૂટનીતિના રસ્તે પણ હલચલ જોવા મળી રહી છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જણાવ્યું છે કે આગામી બે દિવસમાં પાકિસ્તાનમાં ઈરાન સાથે ફરી એકવાર શાંતિ વાર્તા થઈ શકે છે. પાકિસ્તાન સરકાર પણ આ બાબતે સક્રિય છે અને તેણે મંત્રણાના બીજા રાઉન્ડ માટે પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. અમેરિકી ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સે અગાઉ કહ્યું હતું કે ઈરાન સાથેની વાતચીતમાં 'કેટલીક પ્રગતિ' થઈ છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સોમવારે સંકેત આપ્યો હતો કે ઈરાન તરફથી તેમને કોલ આવ્યો છે અને તેઓ સમજૂતી કરવા માટે ઉત્સુક છે.
જોકે, મેદાન પરની સ્થિતિ હજુ પણ ગંભીર છે. અમેરિકાએ આ મિશનમાં એરક્રાફ્ટ કેરિયર, ગાઈડેડ મિસાઈલ ડિસ્ટ્રોયર્સ અને લિટોરલ કોમ્બેટ શિપ જેવી આધુનિક સૈન્ય મશીનરી લગાવી દીધી છે. ઈરાનના બંદર અબ્બાસ, બુશેહર અને ચાબહાર જેવા મહત્વના બંદરો અત્યારે સંપૂર્ણપણે અલગ-થલગ પડી ગયા છે. જો આગામી દિવસોમાં પાકિસ્તાનમાં યોજાનારી શાંતિ મંત્રણા સફળ નહીં થાય, તો પર્શિયન ગલ્ફમાં લશ્કરી ટકરાવની શક્યતા નકારી શકાય તેમ નથી. વિશ્વભરની નજર અત્યારે હોર્મુઝ પર છે, કારણ કે અહીં થનારી કોઈપણ નાની ભૂલ મોટા યુદ્ધમાં પરિણમી શકે છે.