ઇસ્લામાબાદમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની શાંતિ મંત્રણા નિષ્ફળ રહી છે, જેની સીધી અસર સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં જોવા મળી છે. અમેરિકી યુદ્ધ જહાજો યુએસએસ ફ્રેન્ક ઈ પીટરસન અને યુએસએસ માઈકલ મર્ફી જ્યારે આ દરિયાઈ માર્ગને વેપાર માટે ફરીથી ખોલવા અને બારુદી સુરંગો હટાવવા માટે પહોંચ્યા, ત્યારે ઈરાની સેનાએ તેમને હુમલાની ધમકી આપી હતી. વિશ્વના 20 ટકા તેલ પુરવઠા માટે જવાબદાર આ માર્ગ પર વધતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં ચિંતા વધી છે. અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે હોર્મુઝ પર ઈરાનનું એકહથ્થુ શાસન સ્વીકારશે નહીં.

અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડના જણાવ્યા અનુસાર, આ બંને યુદ્ધ જહાજો દરિયામાં ઈરાન દ્વારા બિછાવવામાં આવેલી બારુદી સુરંગોને શોધવા અને તેને નિષ્ક્રિય કરવા માટે અંડરવોટર ડ્રોન તૈનાત કરી રહ્યા હતા. છેલ્લા છ અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં આ પ્રથમ વખત હતું જ્યારે અમેરિકી યુદ્ધ જહાજોએ આટલી હિંમત બતાવીને હોર્મુઝમાં પ્રવેશ કર્યો હોય. ઈરાને અગાઉ આ માર્ગને લગભગ બંધ જેવો કરી દીધો હતો, જેના કારણે તેલના ભાવમાં જોરદાર ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. અમેરિકી કમાન્ડર એડમિરલ બ્રેડ કુપરે આ અંગે નિવેદન આપતા કહ્યું કે અમેરિકા એક નવો અને સુરક્ષિત દરિયાઈ માર્ગ તૈયાર કરી રહ્યું છે જેથી વૈશ્વિક વેપાર ફરીથી સુચારૂ રીતે ચાલી શકે.

બીજી તરફ, ઈરાને આ ઘટના અંગે અલગ જ દાવો કર્યો છે. ઈરાની મીડિયા મુજબ, તેમના સૈન્યએ અમેરિકી જહાજોને ઘેરી લઈને તેમને પાછળ હટવા માટે મજબૂર કર્યા હતા. એવું પણ કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે ઈરાને હોર્મુઝમાં એટલી બધી સુરંગો બિછાવી દીધી છે કે હવે તેને પોતાને પણ તેની સચોટ સ્થિતિની જાણ નથી, જેના કારણે આ વિસ્તાર અત્યંત જોખમી બની ગયો છે. હાલમાં વેપારી જહાજોને વૈકલ્પિક લાંબા રસ્તેથી પસાર થવું પડી રહ્યું છે, જ્યાં ઈરાને પ્રતિ જહાજ ૨૦ લાખ ડોલર જેવી મોટી રકમની માંગણી કરી છે, જે તેની ૧૦-મુદ્દાની શરતોનો ભાગ છે.

ઇસ્લામાબાદમાં ચાલી રહેલી વાતચીત અંગે અમેરિકી ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સે નિરાશા વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે ઈરાને અમેરિકાના 'શ્રેષ્ઠ અને અંતિમ પ્રસ્તાવ'ને ફગાવી દીધો છે. ઈરાને આક્ષેપ કર્યો છે કે અમેરિકાની કડક શરતોને કારણે કોઈ સમજૂતી થઈ શકી નથી. મંત્રણા નિષ્ફળ જવાથી હવે દરિયાઈ મોરચે મોટું યુદ્ધ ફાટી નીકળવાની આશંકા વધી ગઈ છે. હોર્મુઝનો આ માર્ગ માત્ર તેલ જ નહીં પણ વૈશ્વિક અર્થતંત્રની જીવાદોરી સમાન છે, અને જો અહીં તણાવ વધશે તો તેની અસર ભારતના બજાર સહિત સમગ્ર વિશ્વના રસોડા સુધી પહોંચશે.

હાલમાં સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં બંને દેશોની નૌસેના હાઈ એલર્ટ પર છે. અમેરિકા આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનો હવાલો આપીને દરિયાઈ માર્ગને મુક્ત કરવાની કોશિશ કરી રહ્યું છે, જ્યારે ઈરાન તેને પોતાની સાર્વભૌમત્વનો મુદ્દો ગણાવી રહ્યું છે. ઇસ્લામાબાદમાં કૂટનીતિના રસ્તે સમાધાન ન નીકળતા હવે આ મામલો સૈન્ય શક્તિના જોરે ઉકેલાય તેવા સંકેતો મળી રહ્યા છે, જે મધ્ય પૂર્વ અને વિશ્વ શાંતિ માટે અત્યંત ચિંતાજનક છે.