ઈરાને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર ફરીથી સખત સૈન્ય નિયંત્રણ લાગુ કર્યું છે, જેના કારણે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર મોટું સંકટ ઉભું થયું છે. શનિવારે સવારે ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) એ સ્પષ્ટ કર્યું કે હવે કોઈપણ જહાજે આ માર્ગ પરથી પસાર થવા માટે તેમની મંજૂરી લેવી પડશે. આ દરમિયાન બે જહાજો પર ગોળીબાર થયો હોવાના અહેવાલોથી ખળભળાટ મચી ગયો છે. અમેરિકા દ્વારા ઈરાની જહાજો પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોના વિરોધમાં ઈરાને આ કડક વલણ અપનાવ્યું છે, જેનાથી વિશ્વભરમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ અને ગેસના ભાવ વધવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.

શનિવારની સવારે ઈરાનની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) ના પ્રવક્તા ઇબ્રાહિમ ઝુલફાગરીએ એક સત્તાવાર નિવેદન જારી કરીને જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝની ખાડી પર હવે ઈરાનનું સંપૂર્ણ અને સખત સૈન્ય નિયંત્રણ રહેશે. ઈરાનનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી અમેરિકા તેમના જહાજો પરથી પ્રતિબંધો નહીં હટાવે ત્યાં સુધી આ દરિયાઈ માર્ગ પર અન્ય દેશોના જહાજોની અવરજવર સીમિત રહેશે. ઈરાની સંસદની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સમિતિના પ્રમુખ ઇબ્રાહિમ અઝીઝીએ પણ પુષ્ટિ કરી છે કે હવે દરેક વ્યાપારી જહાજે પસાર થવા માટે IRGC નૌસેનાની પરવાનગી લેવી અનિવાર્ય છે.

આ સૈન્ય જાહેરાત વચ્ચે ટેન્કર ટ્રેકર્સ (TankerTrackers) નામની દરિયાઈ જહાજ ટ્રેકિંગ સેવાએ અત્યંત ચોંકાવનારી વિગતો આપી છે. તેમના અહેવાલ મુજબ, હોર્મુઝમાંથી પસાર થવાનો પ્રયાસ કરી રહેલા ઓછામાં ઓછા બે જહાજો પર ગોળીબાર કરવામાં આવ્યો છે. આ ઘટનાએ તેલના જહાજો અને તેમાં કામ કરતા ચાલક દળની સુરક્ષા પર ગંભીર સવાલો ઉભા કર્યા છે. આ ગોળીબાર કોણે કર્યો તે અંગે હજુ સુધી કોઈ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી નથી, પરંતુ આ વિસ્તારમાં ઈરાની નૌકાદળની વધતી ગતિવિધિઓને કારણે વહાણ માલિકોમાં ગભરાટ ફેલાયો છે.

ગુરુવારે જ્યારે ઈઝરાયેલ અને લેબનોન વચ્ચે અમેરિકાની મધ્યસ્થીથી યુદ્ધવિરામ થયો હતો, ત્યારે ઈરાને ટૂંકા સમય માટે હોર્મુઝનો માર્ગ ખોલ્યો હતો. શનિવારે સવારે આઠ તેલના જહાજોનો કાફલો આ માર્ગ પરથી પસાર પણ થયો હતો, જેનાથી બજારમાં આશા જન્મી હતી. જોકે, થોડા જ કલાકોમાં સ્થિતિ પલટાઈ ગઈ અને ઘણા જહાજો ખાડી પાસે પહોંચીને પાછા વળતા જોવા મળ્યા હતા. ઈરાને અમેરિકાની નાકેબંધીને 'દરિયાઈ લૂંટ' ગણાવી છે અને વળતો પ્રહાર કરતા બીજા દેશોના જહાજો અટકાવવાનું શરૂ કર્યું છે.

આ કટોકટીની વૈશ્વિક અસર અત્યંત ભયાનક હોઈ શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા એજન્સી (IEA) ના જણાવ્યા અનુસાર, આ ઇતિહાસનું સૌથી મોટું તેલ પુરવઠા સંકટ છે. દરરોજ એક કરોડ બેરલથી વધુ તેલ આ માર્ગ પર અટવાયેલું છે, જેના કારણે વિશ્વના ગેસ પુરવઠામાં ૨૦ ટકાનો ઘટાડો થયો છે. જો હોર્મુઝ લાંબો સમય બંધ રહેશે તો ભારત સહિત વિશ્વભરમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને કુદરતી ગેસના ભાવમાં અસહ્ય વધારો થઈ શકે છે. હાલમાં સમગ્ર વિશ્વની નજર આ સમુદ્રમાં ચાલી રહેલી ગતિવિધિઓ પર ટકેલી છે.